Excelencias,

Donas e Cabaleiros,

Georg Friedrich Händel, ou George Frederic Handel, como el mesmo deu en se chamar logo de nacionalizarse como Englishman, é un dos máis grandes compositores. O seu contemporáneo Johann Sebastian Bach -naceron no mesmo ano, 1685- disque dixo unha vez que, de non ter sido un Bach, a única outra persoa que lle gostaría ter sido sería Händel. Beethoven chamouno “unerreichte Meister aller Meister” (“incomparable mestre entre tódolos mestres”), e disque Haydn se emocionou ata as lágrimas escoitando o coro de Hallelujah.

Ao igual que Beethoven, Mozart visitou A Haia sendo moi novo, e fixo arranxos de traballos de Händel como os oratorios O Mesías, Alexander's Feast e a ópera Acis e Galatea. Desta maneira mantivo vivo o legado artístico do compositor nun tempo no que a música de compositores defuntos non se tocaba a cotío. Por exemplo, a Paixón segundo San Mateo foi ignorada por un período moito máis longo, ata que foi resucitada polo xoven Felix Mendelssohn.

A música de Händel nunca estivo ausente nos últimos 250 anos. Certo é que as súas numerosas óperas tiveron que agardar un chisco máis antes de seren rescatadas, pero dende o comezo do século XX e certamente a partir da aparición do movemento pola interpretación histórica teñen sido escenificadas regularmente.

Cousa rara, Händel nunca foi tan popular nos Países Baixos como o seu contemporáneo Bach. Supoño que isto ten que ver coa ópera. Nos Países Baixos, en comparación con outros países europeos, nunca houbo unha tradición operística especialmente forte. Logo da súa visita á Haia en 1722, Voltaire concluíu que “nous avons ici un ópera détestable”. Vaia, polo menos na Haia había unha ópera...

Os grandes oratorios de Händel, a excepción do Mesías, tampouco disfrutaron de tanta popularidade nos Países Baixos como a Paixón segundo San Xoán tivo no século pasado. É unha lástima, pois os oratorios, tanto como as súas óperas, conteñen non só fermosas arias senón tamén coros destacadamente impresionantes. Ao contrario do que cabe agardar dun oratorio, estes son tamén moitas veces dunha natureza increíblemente dramática.

Quero dar a miña cálida benvida a esta iniciativa do Ano Händel na Haia. Non só porque son un gran entusiasta da súa música (a miña ópera favorita é Amadigi di Gaula, unha obra crepitante de paixón e excitación, chea de música marabillosa). Existen tódalas razóns para remarcar o 250 aniversario da morte de Händel, e dun xeito especial na Haia.

Do mesmo xeito que os seus famosos irmáns creativos Mozart e Beethoven, Händel tamén visitou a nosa cidade en varias ocasións, a miúdo de paso nalgunha das súas viaxes. Estivo nos Países Baixos por última vez en 1750. Nesa ocasión non só tocou o órgano da Groote Kerk (Igrexa Grande) de Haarlem, senón tamén o órgano da igrexa na que agora nos atopamos nós mesmos. Hai unha crónica disto no xornal 's Gravenhaegse Courant do 4 de decembro de 1750. Segundo a publicación, atopábanse asistindo a este concerto na Nieuwe Kerk (Igrexa Nova) “moitos embaixadores estranxeiros e outras importantes persoas de ambos xéneros”, así coma “toda a corte” (“meeste buytenlandse Gezanten en andere voornaeme Personen van de beyde Sexen” e “het geheele Hof”).

A presenza dos últimos non é sorprendente tendo en conta que Händel mantivo con toda probabilidade o contacto ao longo de toda a súa vida coa súa antigua alumna, a princesa Anna de Hannover, dona Willem IV. No tempo da visita de Händel, Willem levaba tres anos exercendo o cargo de Stadhouder, e a parella acababa de se mudar de Friesland á Haia.

Anna, a princesa “musical”, que naceu hai 300 anos e morreu hai 250, desenrolou un papel moi enérxico en apoio da vida musical na Haia. Nos anos anteriores esta tivo unha existencia bastante pobre, como Voltaire descubriu. Tivo que ser, por tanto, inevitable que Anna e a súa comitiva acudisen á Nieuwe Kerk a escoitar ao seu vello profesor de música. É posible tamén que o levase ao Pazo het Loo, onde viña de ser instalado un novo órgano.

As visitas de Händel á nosa cidade e a súa conexión con Anna de Hannover non son as únicas razóns para designar 2009 como o Ano Händel da Haia. A principal forza impulsora da Fundación Händel 2009 é o Departamento de Música Antiga do Conservatorio Real, dirixido por Johannes Boer.

Iniciado por Frans Brüggen, o Departamento de Música Antiga e Interpretación Histórica acadou nos últimos corenta anos unha indiscutible fama mundial. Se nun principio eran os nomes dos mestres os que atraían aos estudantes (non só Frans Brüggen, senón por suposto músicos coma Sigiswald, Wieland e Barthold Kuijken ou Jaap ter Linden, por nombrar só uns poucos), hoxe o nome do Conservatorio Real da Haia é de seu un sinónimo de educación do máis alto nivel en música antiga. A Haia é a Meca da música antiga. Isto é algo do que podemos estar ben orgullosos!

A “escola holandesa” de música antiga é coñecida por unha interpretación expresiva e individual, cunha frecuente paixón aventureira pola experimentación, no referente a aplicar os coñecementos históricos ás novas interpretacións. Moito repertorio foi literalmente arrincado da obscuridade, limpo de polvo e re-estreado por estudiantes e antigos estudiantes da Haia, como se a música fora escrita onte. Non como pezas de museo, senón cheas de vida.

A Haia é de certo unha cidade internacional neste sentido: os arredor de 200 alumnos activos do departamento de Música Antiga veñen de 35 países diferentes. Unha vez completados os seus estudios volven ao panorama musical internacional, levando consigo os coñecementos e a experiencia que adquiriron.

Son estes músicos os que vostedes van escoitar, non só hoxe senón tamén máis adiante neste ano Händel. Por exemplo o 24 de abril, cando 75 deles interpretarán o himno This is the day which the Lord hath made (“Este é o día que o Señor fixo”). Handel escribiu esta peza para a voda de Anna e Willem. Algo máis adiante estará a producción da súa ópera temperá Agrippina, tamén a cargo de estudantes do Conservatorio Real e a New Opera Academy.

O programa completo do Ano Händel da Haia, con contribucións dos mellores músicos nacionais e estranxeiros, é demasiado longo para ser anunciado aquí. Non só se interpretará música de Händel, tamén doutros compositores, incluíndo os de hoxe en día. Pola miña parte, certamentemente tratarei de estar presente en tantos destes eventos como me sexa posible. Tamén espero sinceramente que moita xente, tanto da Haia como de fóra, celebren este Ano Händel connosco. O seu xenio musical pode inspirar e mover multitudes, incluso logo de dous séculos e medio.

Estou convencido de que máis dun visitante aos vindeiros concertos de Händel terá a mesma experiencia descrita nas liñas finais da Oda a Santa Cecilia de Händel:

But bright Cecilia raised the wonder higher: (Pero a brillante Cecilia fixo un miragre maior:
When to her organ vocal breath was given cando ao seu órgano se lle engadiu a voz
An angel heard, and straight appeared- un anxo escoitou, e apareceuse ó instante,
Mistaking earth for heaven. confundindo a terra co ceo.)

E coa “voz” que agora cederei ao órgano, declaro o Ano Internacional de Händel da Haia 2009 oficialmente inaugurado!

(Aquí segue o Hallelujah do Mesías de Händel no órgano grande).